Dla Rodziców

JAK KSZTAŁTOWAĆ UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE, BY DZIECKO W MIARĘ SAMODZIELNIE RADZIŁO SOBIE W SYTUACJACH ŻYCIOWYCH

Najczęściej bywa, że dopiero w przedszkolu dzieci 3-letnie mają możliwość obcowania z rówieśnikami. Często okazuje się wówczas, że nawiązywanie kontaktów z nimi nie należy do łatwych ani przyjemnych. A to dlatego, że wiek ten charakteryzuje się silnym egocentryzmem. Dzieci 3-letnie zwykle nie miały okazji do nabycia umiejętności radzenia sobie z tzw. sytuacjami trudnymi, jakimi są: konieczność dzielenia się zabawkami czy współdziałanie w zabawie. 
Aby wyposażyć dzieci w tę wiedzę i umiejętności konieczne jest stopniowe wprowadzanie zasad zgodnego współdziałania i konsekwentne ich egzekwowanie. Dzieci muszą zrozumieć, że zachowania niepożądane takie jak: wyrywanie zabawek, gryzienie, szarpanie  czy bicie,  pociągają za sobą konsekwencje w postaci odsunięcia od zabawy. A warunkiem powrotu do niej jest przypomnienie przez dziecko wdrażanych zasad zachowania się. Bo, każdy człowiek, także ten mały musi uświadomić sobie, że za brak przestrzegania wprowadzanych zasad trzeba ponosić konsekwencje.
Doświadczenia społeczne 5-latków często wykraczają już poza krąg członków rodziny, kolegów z przedszkola i personelu przedszkola. Wyjazdy do teatru, wyjścia na różnorodne imprezy, uroczystości czy samodzielne wyjścia na podwórko dostarczają zupełnie nowych kontaktów. 
Aby zapobiec ewentualnemu złu, konieczne jest rozmawianie z dzieckiem o sytuacjach zagrażających jego bezpieczeństwu ze strony obcych osób. Dziecko musi znać tego typu zagrożenia i sposoby radzenia sobie w sytuacji ich wystąpienia. Choć temat ten nie należy do łatwych i może wzbudzić u dzieci strach, to jednocześnie uczula dziecko na kontakty z nieznanymi mu osobami i uczy jak się zachować w podobnej sytuacji.
Dziecko 6-letnie jest bardzo podatne na wpływy dorosłych, dostarczających mu społecznych wzorów zachowań. Łatwiej przyjmuje dyrektywy, które są jasno określone i konsekwentnie wprowadzane w życie. Potrafi podporządkować swoje postępowanie wymaganiom dyscypliny i normom moralnym. Ale równie łatwo może ulegać negatywnym wpływom otoczenia. 
Nierzadko zdarza się przywłaszczanie sobie cudzych rzeczy, czy zaglądanie do półek innych dzieci. Dlaczego tak się dzieje? Bo być może nikt wcześniej nie reagował odpowiednio na takie zachowania. Bagatelizowanie sprawy i nazywanie przyniesienia do domu cudzej własności „pomyłką” czy „pożyczką” jest niedopuszczalne. Dziecko nie zdaje sobie sprawy, że zabierając cudzą zabawkę krzywdzi innych i jest przyczyną ich smutku. Nie, wie że przywłaszczanie cudzych rzeczy jest po prostu kradzieżą, że w świecie dorosłych taki czyn podlega surowej karze. Z dziećmi trzeba o takich sytuacjach rozmawiać i oswajać je z zasadą: Nie twoje, zostaw!  ktoś może szukać swojej zguby!
Wpajanie dzieciom systemu wartości opartego na ogólnie przyjętych normach, przyjmowanie prawidłowych postaw sprzyja nabywaniu  przez nie umiejętności radzenia sobie w różnorodnych sytuacjach życiowych.
Opracowała: Dorota Kuc

DLACZEGO ODPOWIEDNI UCHWYT OŁÓWKA JEST ISTOTNY?

Nieprawidłowy chwyt narzędzia pisarskiego może powodować napięcie w mięśniach dłoni oraz prowadzić do jej zmęczenia, a co za tym idzie zmniejszenia wydajności i wytrzymałości przy pisaniu bądź rysowaniu. W przyszłości może to doprowadzić nawet do uszkodzenia stawów w palcach.  Niektóre odmiany nieprawidłowego chwytu obniżają znacząco jakość i czytelność pisma. Wydaje się, że naukę warto zacząć, gdy dziecko zaczyna dużo rysować – 3-latka łatwiej uczyć dobrych nawyków od początku niż potem korygować złe, co trwa dłużej i jest trudniejsze. Jeszcze jakiś czas temu w diagnozie gotowości szkolnej pojawiała się prośba o weryfikowanie prawidłowego chwytu. Jednak nic na siłę. Jeśli maluch się spina lub wprost mówi, że woli po swojemu, nie należy go naciskać. Drobne sugestie, pokazywanie na swoim przykładzie, nakładka i ćwiczenia motoryki małej z czasem na pewno dadzą efekty.
ETAPY ROZWOJU CHWYTANIA KREDEK PRZEZ DZIECI:
Etap pierwszy – chwyt cylindryczny – od 1 do 2 lat
Etap drugi – chwyt palczasty – od 2 do 3 lat
Etap trzeci – zmodyfikowany chwyt trójpunktowy – od 3 i ½ roku do 4 lat
Etap czwarty – chwyt trójpunktowy zwany także trójpalcowym, trzypunktowym, szczypcowym, pensetowym – od 4 roku do 7 lat
PRAWIDŁOWY CHWYT PISARSKI:
Narzędzie pisarskie powinno być utrzymywane w trzech palcach: między kciukiem a palcem wskazującym i być oparte o palec środkowy, pozostałe dwa palce powinny być skierowane do wewnętrznej strony dłoni. Zaleca się, aby dzieci z nieprawidłowym chwytem korzystały z odpowiednio dobranych nasadek umożliwiających formowanie się prawidłowego sposobu trzymania narzędzi pisarskich.
Ćwiczenia usprawniające pracę nadgarstka to :zakręcanie/ odkręcanie butelek, słoików, wycinanie, przekręcanie „żarówek”, gra na tamburynie, naśladowanie wycieraczek samochodowych, nakręcanie zabawek.
W dalszej kolejności usprawnia się palce. Oto przykładowe ćwiczenia palców: zabawy paluszkowe znane z dzieciństwa (np. sroczka kaszkę warzyła),zabawy z użyciem pacynek, znane zabawy w bierki, patyczki, nawlekanie korali, wydzieranie, lepienie, ugniatanie – wykorzystanie różnych mas (ciastolina, plastelina, masa solna).
Ćwiczenia wyrabiające prawidłowy trójpalcowy chwyt pisarski:
wydzieranie małych skrawków papieru, zapinanie guzików, gra w bierki, przypinanie spinaczy do bielizny, zastosowanie trójkątnych nakładek w czasie pisania, rysowania.
Ćwiczenia grafomotoryczne: układanie: patyczaki, mozaiki,
rysowanie na dużych powierzchniach, rysowanie w lustrzanym odbiciu, rysowanie po śladzie, rysowanie linii, szlaczków, figur geometrycznych, kalkowanie, przerysowywanie rysunków.
PRAWIDŁOWA POZYCJA W CZASIE PISANIA:
Dziecko siedzi prawidłowo wówczas, gdy jego plecy są proste bez przechylania się w jedną stronę (głowa lekko wysunięta do przodu), pośladki dotykają oparcia krzesła. Kolana są ugięte pod kątem prostym, a stopy opierają się na podłodze. Tułów jest nieco oddalony od krawędzi stołu, zaś przedramiona swobodnie leżą na stole. Niewłaściwe jest, gdy dziecko oplata stopami nogi krzesła lub chowa nogi pod pośladki. Taka pozycja jest nieprawidłowa, uniemożliwia swobodne ruchy i sprzyja większej męczliwości w czasie pisania.
DOBRZE DOBRANE KRZESŁO:
Krzesło powinno być dobrane do wzrostu dziecka, niewskazane jest by był to fotel bujany lub krzesło obrotowe.
ODPOWIEDNIE UŁOŻENIE KARTKI W CZASIE PISANIA:
Właściwe ułożenie kartki polega na lekkim przesunięciu jej w lewą stronę u osób piszących prawą ręką, zaś u osób leworęcznych – na lekkim przesunięciu w prawo.
ODLEGŁOŚĆ OCZU OD KARTKI:
Optymalne oddalenie oczu od kartki wynosi 25-30 cm.
Małgorzata Głowacka

SEPLENIENIE U DZIECI

Warto dowiedzieć się, skąd bierze się problem seplenienia, kiedy powinniśmy zareagować i właściwie to… jak to zrobić.
Seplenienie u dzieci dodaje im uroku – ale oczywiście tylko w przypadku, gdy mówimy o naprawdę małych szkrabach. Jeżeli sepleni kilkulatek, to zaczynamy się niepokoić – i słusznie, ponieważ w wielu przypadkach nieprawidłowa mowa może utrudnić dziecku szkolny start. Warto zatem dowiedzieć się, skąd bierze się problem seplenienia, kiedy powinniśmy zdecydowanie zareagować i właściwie to… jak to zrobić.
SEPLENIENIE CZYLI?
Fachowe określenie seplenienia to sygmatyzm, czyli zmiana miejsca artykulacji głosek, co powoduje ich zniekształcenia. Istnieją różne rodzaje sygmatyzmu, a nieprawidłowa wymowa może dotyczyć tylko jednej głoski albo całego ich szeregu.
PRZYCZYNY SEPLENIENIA SĄ RÓŻNE, JEDNAK NAJCZĘŚCIEJ WYMIENIA SIĘ:
– nieprawidłową budowę języka
– zniekształcenia zgryzu
– zbyt mocne lub zbyt słabe napięcie języka
– naśladowanie niewłaściwych wzorców z otoczenia
– niedosłuch
– zbyt długie ssanie smoczka
– ssanie palca
RODZAJE SEPLENIENIA:
Jednym z najbardziej typowych rodzajów sygmatyzmu jest parasygmatyzm, czyli tzw. seplenienie proste. Trzeba podkreślić, że niemal każde dziecko w ten sposób sepleni na drodze nauki poprawnej wymowy – problem pojawia się dopiero wtedy, kiedy stan ten utrzymuje się do wieku szkolnego.
O parasygmatyzmie mówimy, kiedy dziecko stosuje zamienne głoski z trzech szeregów, czyli mówi na przykład: safa zamiast szafa albo cioło zamiast czoło.
W najczęściej występującej postaci parasygmatyzmu nie obserwuje się niewłaściwego ułożenia języka i nie stwierdza nieprawidłowości w budowie narządów artykulacyjnych.
Kolejnym typem sygmatyzmu jest seplenienie nosowe, częściowe (gdy układ języka jest prawidłowy) lub całkowite (język układa się w niewłaściwy sposób). Mowa dziecka sepleniącego nosowo jest zniekształcona charakterystycznym „poszumem nosowym”, a głoski są zniekształcane nosowym rezonansem.
Dość często spotykanym rodzajem seplenienia jest to nazywane międzywargowym. Dzieci z taką wadą wymowy wpychają język między zęby, zwłaszcza podczas wymowy głosek takich jak s, z, c, dz. W tym przypadku przyczyną często jest wada zgryzu.
O seplenieniu przyzębowym mówimy, kiedy język dziecka zbyt mocno przylega do zębów, co skutkuje twardą i niezbyt dźwięczną mową. Można odnieść wrażenie, że mowa smyka jest „sztywna”. Często taki typ wady wymowy występuje u dzieci z zaburzeniami słuchu.
Ostatni typ seplenienia nosi nazwę bocznego i pojawia się wtedy, gdy cały język ułożony jest nieprawidłowo. Czubek języka, zamiast leżeć prosto, zbliża się do prawej lub lewej części jamy ustnej.
KIEDY DO SPECJALISTY?
Bardzo często możemy spotkać się z twierdzeniem, że dopóki dziecko nie idzie do szkoły, „ma czas” na naukę poprawnej wymowy. I rzeczywiście, w większości przypadków malec bardzo szybko przyswaja właściwe normy i w momencie podjęcia nauki w szkole jego mowa jest całkowicie poprawna.
Specjaliści jednak podkreślają, że w przypadku, gdy np. 4-latek mówi bardzo niewyraźnie, nie należy czekać i warto udać się do logopedy. Wszystko dlatego, że nie jesteśmy w stanie sami ocenić, czy nasze dziecko mówi źle, ponieważ dopiero uczy się poprawnej wymowy, czy może przeszkadza mu wada narządów artykulacyjnych albo cierpi ono na  niedosłuch. W tym drugim przypadku czas ma ogromne znaczenie i okres przed podjęciem nauki w szkole trzeba wykorzystać na terapię – a nie na „przeczekanie”.
POMOC Z DOMU
Warto zauważyć, że nawet, jeśli mamy do czynienia z bardzo typowym seplenieniem, niezwiązanym z żadnymi wadami, lecz raczej z młodym wiekiem, i tak warto wspierać prawidłowy rozwój mowy w domu.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, by samemu mówić poprawnie oraz – w żadnym przypadku, nie zwracać się do dziecka… samemu sepleniąc, czyli używając jego języka. Wręcz przeciwnie, wszystkie błędy dziecka należy poprawiać. Oczywiście aby dziecko nie poczuło się „wymęczone” ciągłym „tak się nie mówi”, warto po prostu poprawić je, powtarzając słowo w prawidłowy  sposób. Czyli gdy malec mówi: „Chcę zupę rosiół”, my mówimy – „Dobrze, zrobię ci zupę rosół” (zamiast „dobrze, już ci daję”). Wbrew pozorom, taki drobny zabieg ma ogromne znaczenie dla rozwoju prawidłowej mowy naszej pociechy. 

ZAPOBIEGANIE WADOM POSTAWY U DZIECI

Postawa ciała jest charakterystyczną cechą każdego człowieka i w dużej mierze wpływa na naszą sylwetkę. Może być ładna i prawidłowa bądź brzydka i wadliwa. Gdy jesteśmy zmęczeni lub smutni najczęściej przyjmujemy postawę bierną, tzn. pochylamy głowę i tułów do przodu, wysuwamy brzuch, nasze ramiona opadają. Gdy mamy dobre samopoczucie nasza postawa jest czynna – wyprostowany tułów, chód i ruchy lżejsze. Są jednak wady postawy, które nie tylko szpecą sylwetkę, lecz upośledzają w znacznym stopniu działania narządów ruchu i narządów wewnętrznych.
OD CZEGO ZALEŻY PRAWIDŁOWA POSTAWA CIAŁA?
Kręgosłup, główny filar struktury kośćca nie tylko dźwiga nasze ciało ale jest głównym narządem ruchu. Obie te funkcje w pewien sposób są  przeciwstawne. Funkcja podporowa wymaga stabilizacji, natomiast funkcja ruchu – znacznej ruchomości. Zdrowy i wydolny kręgosłup ma fizjologiczne krzywizny, które zwiększają jego odporność na obciążenia  i wstrząsy. Układ prawidłowo napiętych mięśni chroni kręgosłup przed przeciążeniem i oddziałuje na naszą postawę. Dlatego należy uprawiać ćwiczenia fizyczne (gimnastyka, sporty), aby utrzymać kręgosłup w sprawności.
NAJCZĘSTRZE WADY POSTAWY I JAK JE DOSTRZEC:
Oglądamy postawę z przodu i z tyłu. Z przodu sprawdzamy, czy prześwity między zwisającymi rękami a tułowiem mają jednakowy kształt po stronie lewej i prawej. Można to badanie wykonać samemu oglądając się w lustrze, natomiast o ocenę postawy z tyłu należy poprosić osobę dorosłą do pomocy. Z tyłu patrzymy, czy na jednakowym poziomie są barki, łopatki, biodra, fałdy pośladkowe, podkolanowe, kostki. Najczęściej występujące wady to: boczne skrzywienie kręgosłupa, plecy okrągłe, plecy wklęsłe.
ĆWICZENIA KOREKCYJNE, WZMACNIAJĄCE MIĘŚNIE DECYDUJĄCE O POSTAWIE CIAŁA:
– Stań przed lustrem lub oprzyj się plecami o ścianę. Wyciągnij się wzwyż. Brzuch wciągnij, łopatki i barki cofnięte. Oddychaj swobodnie.
– W leżeniu przodem (na brzuchu), na stołeczku ręce ułóż jak skrzydełka, nogi wznieś do poziomu płaszczyzny podparcia.
– W leżeniu tyłem, z nogami ugiętymi przenieś nogi za głowę 5-10 razy
– W leżeniu przodem na piłce, z rękami w pozycji „skrzydełka” unieś nogi wyprostowane do poziomu podparcia na piłce i staraj się jak najdłużej utrzymać w tej pozycji
– W leżeniu tyłem wykonaj krążenie nóg ustawionych pod kątem 30 stopni
– Usiądź na stołeczku, zaczep stopy np. o szafkę, ręce w pozycji „skrzydełka”. Napnij mięśnie brzucha, wykonaj opad tułowia w tył pod kątem 45 stopni, wytrzymaj licząc do 10
PRAWIDŁOWE POZYCJE W CZYNNOŚCIACH DNIA CODZIENNEGO:
Wszelkie czynności dnia codziennego staraj się robić w taki sposób aby oszczędzać kręgosłup. Wykształć w sobie i swoim dziecku nawyki wykonywania rozmaitych czynności (zabawa, oglądanie TV, czytanie, praca przy biurku itp.) w prawidłowych pozycjach. Poza ćwiczeniami cenne są wszystkie formy ruchu. Stanowią one przeciwwagę dla siedzącego trybu życia. Oprócz wzmocnienia mięśni zwiększa się wydolność układu krążenia, oddychania, człowiek odpręża się psychicznie, hartuje.
Rodzice! Wybierajcie dla siebie i swoich dzieci te formy ruchu, które sprawiają najwięcej przyjemności, np. pływanie, jazda na rowerze, wycieczki po górach, łyżwiarstwo, narciarstwo itp. 
Jolanta Szczepańska